Podsumowanie konferencji „ZAUFANIE, WSPÓŁPRACA, INTEGRACJA, WYZWANIA PROJEKTOWE” Od Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych po trwałe partnerstwo samorządowe.
Zaufanie, współpraca i integracja – to nie tylko hasła, ale fundamenty, na których budowana jest przyszłość nowoczesnych metropolii. Rozmawialiśmy o tym podczas dwudniowej konferencji zorganizowanej w dniach 28-29 maja w Warszawie, która stała się przestrzenią do wymiany doświadczeń i wyznaczania nowych kierunków dla polityki miejskiej.
Dzień I (28 maja) – Jak zintegrowały nas Zintegrowane Inwestycje Terytorialne?
Podczas pierwszej części wydarzenia przedstawiliśmy efekty i podsumowanie dotychczasowych, wymiernych korzyści płynących z realizacji ZIT, które na przestrzeni lat znacząco odmieniły polskie samorządy.
Konferencję otworzył Maciej Fijałkowski, Sekretarz m.st. Warszawy, który podkreślił, że współczesne procesy urbanizacyjne stawiają przed wszystkimi polskimi metropoliami zupełnie nowe wyzwania.
Metropolia warszawska to 79 samorządów (70 gmin i 9 powiatów). Na tym obszarze mieszka aż 60% ludności całego województwa mazowieckiego. Taka skala sprawia, że w dzisiejszych realiach obszary metropolitalne całkowicie wymykają się tradycyjnemu podziałowi usług publicznych na czysto „lokalne” i „regionalne”. Spójrzmy na samą Warszawę. Stolica liczy około 1,8 miliona mieszkańców. Jednak dane od operatorów sieci komórkowych, nie pozostawiają złudzeń. Codziennie w Warszawie funkcjonuje, przemieszcza się i załatwia swoje sprawy około 2,4 miliona osób. Znaczna część mieszkańców gmin podwarszawskich każdego dnia dojeżdża do pracy do stolicy. Przekraczając granice miasta, stają się jego „użytkownikami”. Korzystają z dróg, transportu publicznego, infrastruktury i usług. Z drugiej strony, warszawiacy chętnie korzystają z uroków i możliwości rekreacyjnych okolicznych miejscowości.
Perspektywę okolicznych gmin i powiatów zaprezentował w imieniu Stowarzyszenia Metropolia Warszawa Wiceprezes Daniel Putkiewicz, Burmistrz Piaseczna. Nawiązując do słów przedmówcy, podkreślił, że współczesna metropolia działa jak system naczyń połączonych, w którym codzienne trudności nie kończą się na granicach administracyjnych poszczególnych samorządów. Ponadto zaznaczył pilną potrzebę wprowadzenia rozwiązań metropolitalnych, aby zyskać realne i nowoczesne narzędzia do działania ponadlokalnego.
Korki na wjazdach do stolicy to nie są „warszawskie korki” – to nasze wspólne korki. Zanieczyszczone powietrze nie zatrzymuje się grzecznie na rogatkach miast. A rynek pracy od dawna nie uznaje granic administracyjnych. (…) Aby dalej efektywnie zarządzać tak potężnym organizmem, jakim jest metropolia warszawska, potrzebujemy pilnych, nowych rozwiązań prawnych, organizacyjnych i finansowych.
Następnie zaprezentowano dobre praktyki współpracy wypracowane w ramach metropolii warszawskiej oraz założenia „Strategii rozwoju metropolii warszawskiej do 2040 roku”. W ramach bloku poświęconego planowaniu strategicznemu, podczas merytorycznych paneli dyskusyjnych i prelekcji, eksperci poszukiwali odpowiedzi na pytania o przyszłość polityki miejskiej oraz o rozwiązania prawne, które mogą jeszcze skuteczniej wspierać współpracę między samorządami. Istotnym elementem debaty było również omówienie metod i narzędzi niezbędnych do sprawnej realizacji oraz wdrażania dokumentów strategicznych na poziomie ponadlokalnym. Ogromne zainteresowanie wzbudziła również debata poświęcona perspektywie unijnej i polityce spójności na lata 2028-2034, która ma kluczowe znaczenie dla planowania kolejnych inwestycji.
Praktyczny wymiar inwestycji – popołudniowe spacery po Warszawie
Istotnym elementem pierwszego dnia konferencji (28 maja) było pokazanie realizacji projektów w praktyce. Po intensywnej części teoretycznej, uczestnicy wyruszyli w teren, rozpoczynając od spaceru po centrum Warszawy w okolicach Ronda ONZ. Tam przedstawiciel Zarządu Dróg Miejskich (ZDM) opowiedział o wybudowanych już odcinkach ścieżek rowerowych, współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach instrumentu ZIT oraz o aktualnie powstającej drodze dla rowerów wzdłuż al. Jana Pawła II[1]. Dzięki temu w centrum miasta powstanie spójna, nowoczesna infrastruktura rowerowa.
Po tym wstępie uczestnicy podzielili się na dwie grupy i udali się na wybrane przez siebie trasy spacerów:
- Trasa I: Park Akcji „Burza” pod Kopcem Powstania Warszawskiego
Pierwsza z grup wzięła udział w inspirującym spacerze po zrewitalizowanym ze środków unijnych Parku Akcji „Burza”[2]. To wyjątkowe miejsce na mapie stolicy zyskało międzynarodowe uznanie, zdobywając m.in. prestiżową Europejską Nagrodę dla Miejskiej Przestrzeni Publicznej. Na miejsce uczestnicy dotarli nowo wybudowaną trasą tramwajową na Wilanów[3], która stanowi projekt komplementarny w ramach Strategii Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych dla metropolii warszawskiej 2021-2027+. Przewodniczka z Zarządu Zieleni poprowadziła uczestników innowacyjną ścieżką edukacyjną oraz widowiskową kładką wijącą się w koronach drzew, prosto na nowoczesną platformę widokową. Spacer doskonale zobrazował, jak nowoczesna architektura krajobrazu może harmonijnie łączyć się z dziką przyrodą oraz pełną zadumy historią. W drodze powrotnej uczestnicy przespacerowali się Bulwarami Wiślanymi. Była to doskonała okazja, aby w praktyce przyjrzeć się zlokalizowanym tam projektom i inwestycjom zrealizowanym dzięki środkom unijnym w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT). Grupa mijała m.in. Centrum Nauki Kopernik, które wspólnie z 7 gminami metropolii warszawskiej z powodzeniem zrealizowało edukacyjny projekt „Szkoła bliżej nauki”. Spacer nad rzeką ukazał też spójność nowej infrastruktury rowerowej, która dzięki środkom ZIT płynnie łączy Bulwary z podwieszoną kładką pod mostem Łazienkowskim[4]. - Trasa II: Węzeł przesiadkowy i stacja metra „Lazurowa”
Druga grupa udała się na zachód Warszawy, by z bliska przyjrzeć się jednemu z najważniejszych projektów infrastrukturalnych stolicy – budowie ostatniego odcinka II linii metra[5], który stanowi projekt komplementarny w ramach Strategii ZIT dla metropolii warszawskiej 2021-2027+. Centralnym punktem wizyty był plac budowy nowej stacji „Lazurowa”. Uczestnicy zobaczyli zaawansowane prace podziemne oraz to, jak w miejscu dawnych nieużytków powstaje ultranowoczesny węzeł przesiadkowy. Integracja nowej stacji z pętlą autobusową stanowi krok milowy we wprowadzaniu w metropolii nowoczesnych i zrównoważonych rozwiązań transportowych.
Dzień II (29 maja) – Wizyty studyjne
Drugi dzień konferencji (29 maja) rozpoczął się porannym spotkaniem przed Pałacem Kultury i Nauki i pokazem innowacyjnych technologii miejskich. Zarząd Dróg Miejskich zaprezentował specjalny samochód oraz działanie warszawskiego systemu e-kontroli, realizowanego w ramach projektu „Wirtualny Warszawski Obszar Funkcjonalny (Virtual WOF)” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020. Była to doskonała okazja, by przekonać się jak nowoczesne rozwiązania cyfrowe – wypracowane dzięki instrumentowi ZIT – wspierają codzienne funkcjonowanie i zarządzanie infrastrukturą drogową.
Bezpośrednio po pokazie uczestnicy wyruszyli po kolejną dawkę praktycznej wiedzy. Podczas dwóch zaplanowanych wizyt studyjnych zaprezentowaliśmy efekty wdrażania Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. Goście mieli do wyboru dwa kierunki:
- Warszawa (część prawobrzeżna): Ta trasa pozwoliła uczestnikom przyjrzeć się z bliska kluczowym inwestycjom infrastrukturalnym i miejskim stolicy. Spotkanie rozpoczęło się od wizyty w Warszawskiej Wytwórni Energii – imponującym obiekcie, który jest jednym z najnowocześniejszych w Europie zakładów przekształcających odpady w energię.
- Nowy Dwór Mazowiecki: W programie tej wizyty zaplanowaliśmy ekspercki spacer po mieście, dzięki któremu goście mogli poznać inwestycje zrealizowane w ramach ZIT m.in. parking „Parkuj i Jedź”[6], odcinki ścieżek rowerowych budowanych w ramach projektów partnerskich[7]. Ponadto w towarzystwie przewodnika, uczestnicy zwiedzili Twierdzę Modlin – monumentalny obiekt historyczny, będący prawdziwą perłą architektury obronnej w metropolii warszawskiej.
Trwałe partnerstwo samorządowe
Dwudniowa konferencja jednoznacznie pokazała, że formuła Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych doskonale się sprawdza – przynosząc wymierne efekty w postaci zrealizowanych inwestycji oraz budując trwałe fundamenty partnerskiej współpracy samorządowej. Wydarzenie stało się ważnym forum dyskusji nad przyszłością i wyzwaniami współczesnych obszarów funkcjonalnych. Kluczowym i jednoznacznym wnioskiem płynącym z konferencji jest to, że fundamentem przyszłości obszarów funkcjonalnych oraz poprawy jakości życia ich mieszkańców jest wypracowanie nowoczesnych rozwiązań dla metropolii, a także zapewnienie im stabilnych ram współpracy. Uczestnicy debaty zgodnie podkreślali, że bez stałego wsparcia z funduszy unijnych dalszy, dynamiczny rozwój metropolii w Polsce zostanie poważnie ograniczony. Dowodzi to, jak istotne znaczenie dla przyszłości regionów ma dalsze, wspólne planowanie strategiczne.
Konferencja była współfinansowana z Programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021 – 2027.
Projekt „Metropolitalne Centrum Wsparcia Doradczego”.
